بسیاری اعتقاد دارند یکی از مهم ترین ضعف های اقتصادی در کشور سرعت کم اینترنت و عدم توجه به زیرساخت های اینترنتی است.
مشکلی که حتی همین اواخر صدای معاون وزارت صنایع را هم در آورد، اما در همین حال مسوولان وزارت ارتباطات مرتبا در حال ارائه آماری از توسعه پهنای باند اینترنت یا افزایش ظرفیت پهنای باند داخل کشور ( شبکه اینترانت داخلی) هستند. به راستی بین این دو شبکه چه تفاوت هایی وجود دارد و چگونه می توان پهنای باند خارجی را با افزایش ظرفیت داخلی جبران کرد؟ از آمارهای غیرواقعی تا واقعیت
مسوولان شرکت زیرساخت طی سال های اخیر همواره زیر فشار کمبود پهنای باند بوده اند. قطع و وصل های مداوم که گاه منجر به بروز اختلالات وسیع اینترنت می شد از یک سو و افزایش کاربری اینترنت درداخل و افزایش تقاضا همواره مسوولان این شرکت دولتی را با این پرسش مواجه می کرد که آیا ظرفیت پهنای باند اینترنت کافی است؟
طی گزارشی که اخیرا وزارت ارتباطات منتشر کرده، پهنای باند اینترنت طی پنج سال گذشته در حدود یک هزار و 782 درصد رشد کرده ! و به 3/ 21 گیگابیت بر ثانیه رسیده است، اما کاربران اینترنت در این مدت افزایش چند درصدی را مشاهده کرده اند؟ پاسخ به این پرسش بدون آمار چندان آسان نیست، اما با توجه به وضع محدودیت 128 کیلوبیتی برای کاربران خانگی می توان تصور کرد که اگر سرعت اینترنت یک کاربر پنج سال قبل در حداقل ممکن یعنی 56 کیلوبیت بر ثانیه باشد، حال به 128 کیلوبیت رسیده است، چیزی در حد دو برابر.
آمارها نشان می دهند که شکل دسترسی اینترنت در کشور عمدتا بر پایه اینترنت هوشمند (dial up) است و همین موضوع نشان می دهد بخش عمده ای از دسترسی به اینترنت حداقل در پنج سال گذشته چندان تغییر نکرده است. کاهش قیمتی نامحسوس
مسوولان دولتی یکی دوسالی است که از کاهش تعرفه اینترنت صحبت می کنند. موضوعی که کاربران انتهایی اساسا آن را حس نمی کنند. دیگر همه می دانند مشکل بین وزارت ارتباطات و شرکت های خدمات دهنده اینترنت عملا به این منجر شده که اساسا کاهشی در زمینه پهنای باند صورت نگیرد. قیمت اینترنت امروزه نسبت به پنج سال گذشته اندکی کاهش را نشان می دهد، اما عدم تغییر آن طی سه سال اخیر و قیمت بالای آن در مقایسه با کشورهای منطقه مهم ترین دلیل عدم توسعه آن در کشور است.
محمودرضا جولایی مدیر یک شرکت اینترنتی معتقد است که پهنای باند هزینه اندکی از شرکت ها را پوشش می دهد و کاهش 20درصدی پهنای باند عملا تاثیری درقیمت نهایی آنها ندارد. جولایی می گوید: هزینه پهنای باند اینترنت تقریبا یک چهارم هزینه شرکت ها را به خود اختصاص می دهد و طبیعی است که با کاهش 20 درصدی قیمت پهنای باند نباید انتظار داشت که به همان میزان قیمت اینترنت توسط شرکت ها برای کاربران کاهش یابد.
جولایی همچنین به تورم رو به افزایش و ارتقای حقوق و دستمزد کارکنان ، اجاره بها و ... اشاره می کند و می گوید: در حوزه اینترنت و شرکت های اینترنتی هر کسی برای خود یک تعرفه و قیمت گذاری دارد که به اعتقاد من مهم ترین موضوع این است که روی این بخش نظارت دقیق تری صورت بگیرد.
به اعتقاد این فعال اینترنتی باید بررسی دقیق تری بر این موضوع اعمال شود و درصد تاثیر این کاهش برای شرکت ها مشخص و دقیقا محاسبه و این موضوع به صورت دقیق مشخص شود که پهنای باند چند درصد قیمت تمام شده اینترنت را به خود اختصاص می دهد. کاربران می سوزند و می سازند
اما حتی اگر موضوع قیمت هم حل شود، مطابق قانون کاربران خانگی که تقریبا بخش عمده کاربران اینترنت کشور را تشکیل می دهند، اجازه استفاده از پهنای باند بالای 128 کیلوبیت را ندارند. وزیر ارتباطات یکی دوبار در گفت و گو با رسانه ها از پیشنهاد برای رفع محدودیت سرعت اینترنت خانگی خبر داد، موضوعی که بازتاب مثبت فراوانی داشت.
با این حال تقی پور کمی بعد در گفت وگو با خبرگزاری فارس، آب پاکی را روی دست کاربران ریخت و گفت آنچه در مورد دسترسی کاربران به پهنای باند گفته، مربوط به اینترنت بین الملل نمی شود و صرفا منظورش خدمات الکترونیکی داخل کشور بوده است. تقی پور همچنین گفته است که می خواهد پهنای باند در شبکه داخلی را به شدت گسترش دهد و قطعا هیچ محدودیتی برای توسعه خدمات الکترونیکی نخواهیم داشت.
با این حال آنچه وزیر ارتباطات دنبال می کند در ادامه طرحی تحت عنوان «اینترنت ملی» است که چهار سال قبل توسط معاون وزیر ارتباطات آغاز شد و اخیرا نیزاعلام شد که چهار سال بعد به بهره برداری می رسد.
«اینترنت ملی» در واقع اشاره به نوعی شبکه اینترانت داخلی با سرویس های مختلف بود که صرفا برای داخل کشور راه اندازی می شود. با توجه به این رویکرد می توان حالا متوجه شد که چگونه وزارت ارتباطات مرتبا از افزایش پهنای باند صحبت می کند، اما چون کاربران مشغول استفاده از اینترنت هستند، آن را درک نمی کنند. کمبود محتوای اینترنتی
مهمترین مشکلی که مسوولان وزارت ارتباطات برای توسعه «اینترنت ملی» و قرار دادن آن در برابر «اینترنت بین المللی» با آن مواجه هستند، کمبود محتوا و منابع اینترنتی است. سایت iran.ir مهم ترین سایت وزارت ارتباطات که سال ها است روی آن مشغول سرمایه گذاری و تبلیغ است، اما در تولید محتوا توفیق چندانی نداشته و صرفا محلی برای لینک از سایت های دولتی دیگر است. به رغم سرمایه گذاری های دیگر در زمینه محتوا توسط نهادهای فرهنگی همچنان بخش عمده کاربری های اینترنت در ایران به محتوای خارجی مربوط می شود.
به عنوان مثال حتی موضوع ایمیل ملی که زمانی از سوی وزارت ارتباطات مطرح شد، هنوز به مرحله بهره برداری نرسیده و همین موضوع نشان می دهد مسوولان وزارت ارتباطات حتی اگر مشکلات زیرساختی را حل کنند، چالش های بزرگ تری در زمینه محتوا پیش رو دارند.
بازار خدمات تلفن اینترنتی متحول می شود؟
... سونیتا سراب پوردیگر روزی نیست که از اینترنت و موضوعات مرتبط با آن خبری منتشر نشود ... همین دیروز رتبه 144 ایران از نظر رتبه بندی اینترنت خانگی در میان 152 کشور جهان منتشر شد، رتبه ای پایین تر از کشورهایی چون عراق، ونزوئلا و پاراگوئه که آمارهای قبلی در مورد پر نفوذترین ضریب کاربری اینترنت در منطقه را هم زیر سوال می برد ... در حالی که مسوولان وزارت ارتباطات تلاش کرده اند در این حوزه کمبودهای مربوط به توسعه اینترنت پرسرعت را جبران کنند و قرار است مخابرات تا پایان سال یک میلیون پورت اینترنت پرسرعت واگذار کند، پرسش های متعددی در مورد نحوه تعامل وزارت ارتباطات و شرکت های خصوصی فعال در این حوزه مطرح شده است ... یکی از قدیمی ترین پرسش ها شاید موضوع تلفن اینترنتی باشد، موضوعی که گفته می شود درآمد 40 درصد بخش اینترنت را به خود اختصاص می دهد ... حالا با تشکیل تعاونی شرکت های اینترنتی خدمات دهنده تلفن اینترنتی، وضعیت این بازار تا اندازه ای تغییر کرده است، بازاری که مباحثی چون قاچاق مکالمات و انحصار بحث ها و اعتراض های فراوانی را طی سال های اخیر به همراه داشته است ... تعاونی به جای کنسرسیوم شرکت های خدمات دهنده اینترنت سال ها است سرویس تلفن اینترنتی را ارائه می دهند، اما چند سال قبل مخابرات که به دنبال ساماندهی این بخش بود با واگذاری خدمات تلفن اینترنتی به سه شرکت و حذف دیگر شرکت ها عملا بحث های بسیاری زیادی را در بازار اینترنت کشور به راه انداخت ...
عرضه رایگان نرم افزار فیلترینگ خانگی با آغاز سال تحصیلی
... فیلترینگ اختیاری و اجباریدر بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا بخشی از نظارت بر استفاده کودکان و جوانان از اینترنت برعهده والدین است ... این دبیرخانه اعلام کرد به منظور فرهنگ سازی درخصوص استفاده صحیح از اینترنت در خانواده ها، نرم افزار فیلترینگی تهیه شده است و به زودی در وبگاه دبیرخانه برای استفاده خانواده ها به صورت رایگان قرار خواهد گرفت ... مخابرات به دلیل نداشتن سیستم پردازشی قوی نمی تواند تک تک آنچه از طریق اینترنت پخش می شود را کنترل کند و نهایت کنترلش روی متن است ... به گفته وی این کاری است که در اکثر کشورهای پیشرفته دنیا در حال اجرا است و والدین می توانند از طریق این نرم افزار یک نوع زمان بندی ویژه برای فرزندان شان هنگام استفاده از اینترنت داشته باشند ... بسیج نهادها در حوزه فیلترینگدر اکثر کشورهای پیشرفته دنیا تعیین مصادیق فیلترینگ و اجرای آن برعهده یک نهاد یا یک سازمان است و این در حالی است که در کشور ما نهادهایی همچون وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، شورای عالی انقلاب فرهنگی تعیین مصادیق، وزارت ارشاد، صدا و سیما، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز تحقیقات مخابرات، دفتر فنی اینترنت دادستانی و شورای عالی فناوری اطلاعات در سیستم تصمیم گیری فیلترینگ کشور نقش بازی می کنند ... او هدف از این اقدام را جلوگیری از فعالیت برخی وب سایت ها و وبلاگ ها عنوان کرد؛ اقدامی که در همان زمان با واکنش کارشناسان و وبلاگ نویسان روبه رو شد و این اقدام وزارت ارشاد را در راستای محدود کردن فضای اینترنت و به نوعی فیلترینگ غیرمستقیم تلقی کردند ...
شرکت زیرساخت یکی از عاملین عدم توسعه اینترنت در کشور است
... یک کارشناس حوزه ارتباطات یکی از عاملین اصلی عدم توسعه اینترنت و در نتیجه حوزه کسب و کار الکترونیک را شرکت زیرساخت معرفی کرد ... احمد میرزایی مدیر اجرایی فروشگاه خریدآنلاین و کارشناس حوزه ارتباطات و کسب و کار الکترونیکی در گفت وگو با خبرنگار ایلنا تاثیر کاهش سرعت اینترنت و اعمال فیلترینگ را بر حوزه ارتباطات و عدم توسعه تجارت الکترونیک امری بدیهی دانست و اظهارداشت: اختلال در اینترنت کشور دیگر به یک امر عادی بدل شده است، درطول سال های اخیر آنقدر چوب اختلال های مختلف به تن کاربران خورده که هیچ کس درهنگام بروز وضعیت غیرعادی اینترنت، کندی شدید خطوط اینترنت و عدم دسترسی به بسیاری از سایت های معمولی تعجب نمی کند ... وی ادامه داد: ولی این وضعیت به ظاهر عادی کم کم دارد باعث عقب ماندگی کشور از مسیرهای توسعه می شود و متأسفانه هیچ مسؤولی به این مهم توجه ندارد تنها زمان حال را نگاه می کند و متوجه نیست دردنیا از فناوری اطلاعات و اینترنت پرسرعت چه استفاده هایی می شود ... میرزایی درادامه سخنان خود مشکلات بوجود آمده ناشی از بی توجهی به حوزه کسب و کارالکترونیک را مربوط به مسؤولان ذی ربط و انحصاری کردن این حوزه دانست و افزود: درحال حاضر شرکت ارتباطات زیرساخت که کاربران عمدتا با قطع فیبر نوری و کابل های زیردریایی می شناسند، عهده دار سازمان دهی وضعیت اینترنت درکشور است، مسؤولان این شرکت که وظیفه عمده تامین پهنای باند اینترنت را دارند، پهنای باند مورد نیاز کشور را از شرکت های خارجی خریداری کرده و آنها را با وارد کردن به کشور به شرکت های خدمات دهنده اینترنت ارائه می دهند و با این احتساب باید گفت تا پیش از این وظیفه این شرکت هیچ گاه کنترل محتوای اینترنت نبود اما اینک به گفته برخی از مسؤولان نظام صنفی رایانه ای سیستم فایروال این شرکت هم به مجموعه فیلترینگ رسمی کشور که از طرف کمیته تعیین مصادیق هدایت می شود، اضافه شده است ...
چند متولی، چند سلیقه
... متولیان فیلترینگ در کشوردر اکثر کشورهای پیشرفته دنیا تعیین مصادق فیلترینگ و اجرای آن بر عهده یک نهاد یا یک سازمان است و این درحالی است که در کشور ما نهادهایی همچون وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، شورای عالی انقلاب فرهنگی، کمیته تعیین مصادق، وزارت ارشاد، صداوسیما، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز تحقیقات مخابرات، دفتر فنی اینترنت دادستانی و شورای عالی فناوری اطلاعات در سیستم تصمیم گیری فیلترینگ کشور نقش بازی می کنند ... او هدف از این اقدام را جلوگیری از فعالیت برخی وب سایت ها و وبلاگ ها عنوان کرد؛ اقدامی که در همان زمان با واکنش کارشناسان و وبلاگ نویسان روبه رو شد و این اقدام وزارت ارشاد را در راستای محدود کردن فضای اینترنت و به نوعی فیلترینگ غیرمستقیم تلقی کردند ... چرا که در ابتدای سال 88 شرکت ارتباطات زیرساخت، افزون بر فیلترینگی که از سوی شرکت های خدمات دهنده اینترنت صورت می گرفت خود نیز فیلترینگ دیگری را روی پهنای باند کشور قرار داد ... در واقع سیستم جدید این شرکت باعث کندی و در مراحلی قطع اینترنت در مناطق مختلف کشور شده بود ... در ادامه این جریان مدتی قبل اینترنت نمایندگان مجلس نیز فیلتر شد و «اداره اخبار و رسانه های گروهی مجلس شورای اسلامی» اعلام کرد فیلترینگ و مسدود کردن سایت ها در این مرکز، در راستای طرح مبارزه با مفاسد اجتماعی صورت گرفته است ...
اینترنت؛ این جنس نامرغوب و گران
... مینو مومنیدرست از زمانی که اینترنت به ایران وارد شد، موضوع قیمت آن به یکی از مهم ترین عوامل توسعه آن بدل شد ... خطوط ابتدایی اینترنت که با ثبت نام و با اخذ مدارک شناسایی به برخی افراد خاص عرضه می شد، آنقدر گران بود که هر گونه کاهش قیمتی می توانست مهم ترین مزیت به شمار آید ... دسترسی آسان شرکت های کامپیوتری به خطوط پرسرعت اینترنتی یا استفاده از دیش ماهواره یی به ناگهان قیمت بالای اینترنت را شکست و به نوعی رقابت صدها شرکت کوچک تازه تاسیس و عدم حضور رقابتی و سیستم تعرفه گذاری باعث روند سریع کاهش قیمت اینترنت شد ... توسعه کارت های اینترنت که روش ساده تری برای خرید اینترنت به شمار می رفت نیز در این میان مزید بر علت شد تا توجه روزافزون کاربران به استفاده از این شبکه و انتخاب قیمت های پایین تر متمرکز شود ... دولت؛ رقیب بزرگگفتنی است حضور دولت در عرصه اینترنت با هدف نظارت بر توسعه محتوایی آغاز شد ... مخابرات خیلی زود با شعار سروسامان دادن به بازار اینترنت تعداد شرکت های اینترنتی را از طریق وضع سیاستگذاری های متعدد کاهش داد و سپس با ارائه پروانه و در اختیار گرفتن شاهراه های اصلی، وظیفه انتقال و توزیع اینترنت در سطح کلان را برعهده گرفت و این ماجرای قدرت طلبی تا آنجا ادامه یافت که چندی بعد وسوسه ارائه سرویس هم به این موارد افزوده شد ...
گفت و گو با مدیر شرکت زیرساخت: اینترنت ما هیچ مشکلی ندارد
... *چه اتفاقی افتاد که کمیته چنین تصمیمی گرفت؟ قبلا در کمیته سقف گذاشته بودند که بخشی از کار ( فیلترینگ) را ما انجام دهیم و بخش دیگر را شرکت های خصوصی خدمات دهنده اینترنت ... پس به نظر شما اینترنت کند نشده ؟ اگر این آقایان فنی هستند ما هم فنی هستیم ... نوشته اند ساعت فلان و فلان اینترنت قطع شده ... مثلا ممکن است یکی از روترهای استان تهران مشکل پیدا کرده باشد و کسی که از اینترنت استفاده می کند دچار مشکل شود خب این که دیگر به زیرساخت مربوط نمی شود ... چرا شما می گویید زیرساخت؟ ممکن است این روتری که بخش خصوصی دارد اینترنت به مردم می دهد اشکال پیدا کند ... این امکان ندارد؟ مثلا کامپیوتر خانه شما هیچ وقت خراب نمی شود؟ یکی از این گزارشها به packet losting در ساعات پیک استفاده از اینترنت اشاره میکند کسی که از من سرویسی گرفته وظیفه دارد مشکلات آن را به من منعکس کند ... شخص بنده از شرکت های مختلف کارت (اینترنت) دارم ... ما اینترنت را ازسر مرز به تهران می آوریم و پشت سیستم توزیع می کنیم ... دیتا کشور که به اینترنت بین الملل ربطی ندارد ... پس دعوا بر سر اینترنت بدون فیلتر بوده؟ حالا من نمی خواهم دوباره این را باز کنم ... مسلما کم پیدا می شود که کسی بیاید این همه هزینه اضافه بدهد که حالا یک بار در سال اینترنت قطع شود ... قبول دارید که کیفیت اینترنت در ایران خیلی پایین است و ما سرعت واقعی را دریافت نمی کنیم؟ نبودsla و این که شرکت ها شما را مقصر می دانند و شما شرکت ها را نیز کاربران را سرگردان کرده است ...
مردم را سرگردان می کنند
... چه اتفاقی افتاد که کمیته چنین تصمیمی گرفت؟قبلا در کمیته سقف گذاشته بودند که بخشی از کار (فیلترینگ) را ما انجام دهیم و بخش دیگر را شرکت های خصوصی خدمات دهنده اینترنت ... پس به نظر شما اینترنت کند نشده؟اگر این آقایان فنی هستند ما هم فنی هستیم ... نوشته اند ساعت فلان و فلان اینترنت قطع شده ... مثلا ممکن است یکی از روترهای استان تهران مشکل پیدا کرده باشد و کسی که از اینترنت استفاده می کند دچار مشکل شود خب این که دیگر به زیرساخت مربوط نمی شود ... چرا شما می گویید زیرساخت؟ ممکن است این روتری که بخش خصوصی دارد اینترنت به مردم می دهد اشکال پیدا کند ... این امکان ندارد؟ مثلا کامپیوتر خانه شما هیچ وقت خراب نمی شود؟ یکی از این گزارش ها به packet losting در ساعات پیک استفاده از اینترنت اشاره می کند ... شخص بنده از شرکت های مختلف کارت (اینترنت) دارم ... ما اینترنت را ازسر مرز به تهران می آوریم و پشت سیستم توزیع می کنیم یا به شرکت های مخابرات استانی یا به شرکت های isp ، pap ها یا دانشگاه ها می دهیم ... دیتا کشور که به اینترنت بین الملل ربطی ندارد ... پس دعوا بر سر اینترنت بدون فیلتر بوده؟حالا من نمی خواهم دوباره این را باز کنم ... مسلما کم پیدا می شود که کسی بیاید این همه هزینه اضافه بدهد که حالا یک بار در سال اینترنت قطع شود ... قبول دارید که کیفیت اینترنت در مقایسه با قیمت در ایران خیلی پایین است و ما سرعت واقعی را دریافت نمی کنیم؟ شرکت ها شما را مقصر می دانند و شما شرکت ها را و این کار کاربران را سرگردان کرده است ...
دو سرعت گیر در یک اقلیم
... سونیتا سراب پورپشت دستگاه کامپیوترتان می نشینید و بعد از بالا آمدن سیستم اولین کاری که می کنید به اینترنت متصل می شوید ... باخود فکر می کنید که بازلنگر کدام کشتی به فیبر نوری کشور برخورد و به آن صدمه وارد کرده که سرعت آن تا این حد کاهش پیدا کرده است؛ اما بعدا متوجه می شوید که این بار کاهش سرعت اینترنت به داخل کشور برمی گردد نه خارج از آن ... فایروال زیرساخت و کاهش سرعت اینترنت بحث سرعت اینترنت و کیفیت ارائه خدمات از طریق آن بحث تازه ای نیست ... سال ها است که رسانه ها، کاربران، شرکت های خدمات دهنده اینترنت به نحوه ارائه اینترنت در کشور شکایت دارند ... هر یک از فعالان این حوزه شکایت های خود را به طریق مختلفی مطرح کرده اند؛ اما مانند اکثر اوقات به نتیجه خاصی نرسیده اند؛ اما این روزها توجه به سرعت اینترنت و کیفیت آن بیش از پیش مورد توجه و انتقاد قرار گرفته است ... اگر از کاربران پروپا قرص استفاده از خدمات اینترنتی باشید، حتما متوجه شده اید که تقریبا در نیمه دوم فروردین ماه سال جاری سرعت اینترنت به شدت کاهش پیدا کرده و با قطع و وصل های مدام مواجه شده است ... افزایش اختلال در دسترسی به شبکه اینترنت، کندی محسوس مرور صفحات وب، برخورد با سایت های فیلتر شده مجاز و ... از جمله اتفاقاتی است که بعد از تعطیلات نوروزی باعث افزایش شکایت کاربران اینترنتی به شرکت های خدمات دهنده اینترنتی شده است ...
دیوار آتش برای اینترنت کشور
... اعتراض سازمان نظام صنفی رایانه یی به کند شدن سرعت اینترنت تنها چند روز پس از خاتمه تعطیلات نوروزی شرکت ارتباطات زیرساخت بدون اطلاع رسانی قبلی اقدام به فعال سازی یک سیستم دیوار آتش روی کل پهنای باند اینترنتی کشور کرده استاعتماد / مینو مومنی؛ امروزه اختلال در اینترنت برای کاربران به یک امر عادی بدل شده است چرا که در طول سال های اخیر آنقدر چوب اختلال های مختلف به تن کاربران خورده که هیچ کس متوجه وضعیت غیرعادی اینترنت در روزهای نخست بعد از تعطیلات نوروزی، کندی شدید خطوط اینترنت و عدم دسترسی به بسیاری از سایت های معمولی نشده و بسیاری آن را نادیده گرفتند ... شاید بسیاری آن را به حساب خط تلفن گذاشتند یا برخی آن را به شرکت های خدمات دهنده اینترنت نسبت داد ه اند ... ممکن است کاربران زیر 18 سال هم تصور کرده باشند آیین نامه جدیدی برای استفاده آنها از اینترنت تعیین شده یا قانون سرعت کمتر از 128 کیلوبیت برای کاربران اینترنت خانگی به مرحله اجرایی رسیده است ... شرکتی که هرگاه سرعت اینترنت در کشور کند شود همه به سراغ آن می روند و مشخص می شود باز لنگر یا دم یک ماهی بزرگ یا به طور کلی یک عامل شناخته یا ناشناخته دیگر به فیبرهای زیردریایی ایران برخورد کرده و حالا نوبت آنها است که تا مدتی کاربران را با اطلاعیه های مداوم از میزان این قطعی و تلاش برای اصلاح آن یا ایجاد مسیرهای پشتیبان باخبر کنند و معمولا کاربران با همین اطلاعیه ها چند روزی سرگرم می شوند ...
|
صفحه 1
|
2 | 3 | 4 |
|
